Taşköprü
Geziler

Taşköprü: Dünyanın Kullanılan En Eski Köprüsü

Adana’nın simgesi olmuş tarihî eserleri sayacak olsak ilk akla gelenlerden birisi hiç şüphesiz Taşköprü ‘dür. Adana Köprü Başı adlı türküye konu olan köprünün ta kendisidir. Adana’ya gezmeye gelen bir kişinin görülecek yerler listesinin olmazsa olmazlarındandır. Peki bu köprü hakkında ne biliyoruz?

Taş köprü
Taş köprü


Taşköprü’nün Özellikleri

Taşköprü, Adana’nın ortasından geçen Seyhan Nehri’nin üzerinde yer alıyor. Seyhan ile Yüreğir ilçelerini birbirine bağlıyor. 310 metre uzunluğunda ve 11,4 metre genişliğinde. Köprü tam 14 adet gözden oluşuyor.

Aslında eskiden daha uzun ve daha dar bir köprüydü. 21 gözden oluşuyordu, fakat Seyhan Nehri’nin ıslahı sırasında köprünün yedi gözü toprak altında kaldı. Bir zamanlar var olan taç kapıları da bu nedenden ötürü günümüzde yok. Ayrıca köprü daha sonra genişletilerek şu anki genişliğine ulaştı.


Taşköprü’yü Kimler Yaptı?

Taşköprü ‘yü kimin ya da kimlerin yaptığı ile ilgili çeşitli rivayetler var. Köprünün yapılış tarihi ile ilgili tezlerin kimi günümüzden 1700 yıl öncesini kimi de günümüzden 3500 yıl öncesini gösteriyor.

En eski zamana işaret eden teori, Taşköprü ‘nün Hititler zamanında başka bir krallık tarafından yapıldığı. Bu teorinin tek dayanak noktası ise Hitit Kralı I. Arnuwanda’nın M.Ö. 1550 tarihli olduğu düşünülen bir kitabesi. Kitabede aynen şu cümle yer alıyor:

Adania denilen bir şehirle savaştım. Önünden bir nehir akıyordu. Nehrin üzerinde de bir köprü vardı.

Adana bölgesinin Hitit kayıtlarındaki isminin Uru Adania olduğu Boğazköy Metinleri olarak da bilinen M.Ö. 1650 yılına ait bir Hitit tabletinden biliniyor. Bu nedenle Taşköprü’nün 3500 yıllık bir köprü olduğu rivayet edilmekte. Tabii bunu yeterli kanıt saymayan tarihçiler de var. Başka bir köprü olması da mümkün. Bu nedenle başka teoriler de var.

Hititlere dayanan bir başka rivayete göre ise Kral Hattuşili Suriye’ye sefere gitmek üzere Adana’dan geçerken bu köprüyü yaptırmış.

Günümüzde yaygın olarak kabul edilen başka görüş ise köprünün, M.S. 1. ve 2. yüzyıllar arasında yaşamış olan Roma İmparatoru Hadrianus tarafından yaptırıldığı. Bu teoriyi dile getiren ise 1850’li yıllarda Adana’yı ziyaret eden tarihçi Victor Langlois. Kendisi, Hadrianus Kitabesi’nde böyle yazıldığını dile getirmiş ama günümüzde bu kitabe kayıp.

Ve son olarak köprünün yine Roma döneminde M.S. 4. yüzyılda Mimar Auxentius tarafından yaptırıldığı da teoriler arasında. Üstelik en yaygın kabul gören teori de budur. Adana Arkeoloji Müzesi‘ndeki Yunanca bir kitabede aşağıdaki satırlar yazıyor:

Gerçek şu ki Auxentius, bu mucize senin iktidarın sayesinde oldu… Daha önceleri, tecrübesiz olan çok kişinin çeşitli teşebbüsleri olmuştu. Fakat onların girişimleri Tarsus Çayı’nın dalgaları için bile zayıf olmuştur. Sen ise buradaki köprüyü, kemerlerin üzerinde, ebediyet için kurmuşsun…

Hangi teori doğru olursa olsun şu bir gerçek ki Taşköprü çok ama çok eski bir köprü.


Taşköprü’nün Tarihi

Taşköprü, yapıldığı günden beri defalarca restore edildi ve bazı değişikliklere uğratıldı. İlk olarak 6. yüzyılda Doğu Roma İmparatoru I. Justinianus zamanında çok büyük bir onarımdan geçtiği düşünülmektedir.

Evliya Çelebi’nin yazdıklarına göre 9. yüzyılda Abbasi Halifesi Memun tarafından köprünün girişlerine kapı ve mazgallar ilave edilmiş. Halife Harun Reşid ise köprüyü bir kale ile birleştirmiş. Kalenin bazı izleri günümüzde de mevcut.

Taşköprü, Osmanlı döneminde de restorasyon sürecinden geçti. III. Ahmet, Abdülmecid ve II. Abdülhamit dönemlerinde onarımlar yapıldı.

Cumhuriyet döneminde ise iki kere restorasyon yapıldı. İlki 1948’de Karayolları tarafından yapıldı. İkincisi ise 2006’da Adana Büyükşehir Kent Konseyi ile Mimarlar Odası’nın yaptırdığı restorasyon.


Hâlâ Kullanımda Olması

Taşköprü; ister 1700 yıllık olsun, ister 3500 yıllık olsun, dünyanın hâlâ kullanımda olan en eski köprüsüdür. Günümüzde yaya ve bisiklet trafiğine açık olup fotoğraf çektirmek isteyen turistleri de ağırlamaktadır. Karşıyaka’dan Tepebağ’a yaya olarak gitmek için tercih edilebilir.

Aslında son restorasyondan önce araç trafiğine de açıktı. Hatta üzerinde dolmuşların geçtiğini kendi gözlerimle görmüştüm. Tabii ki bu, köprüyü yıpratan bir şey ve bir tarihî eser için kabul edilemez. Bu nedenle doğru bir karar alındı ve araç trafiğine kapatıldı. Şu an sadece yaya ve bisiklet trafiğine açık.


Taşköprü’yü Neden Görmelisiniz?

Taşköprü, Büyük Saat Kulesi ile birlikte Adana’nın simgesidir. Adana Büyükşehir Belediyesi ve Adana Valiliği’nin logolarında da bu ikisini birlikte görebilirsiniz. Dünyanın hâlen kullanılan en eski köprüsü olması nedeniyle sadece Adana değil, tüm dünya için önemli bir tarihî eserdir.

Taşköprü üzerinde bir yürüyüş yapabilir, Seyhan Nehri’nin manzarasını seyredebilir, selfie çekebilirsiniz. Ayrıca köprü üzerinden Merkez Cami, Tarihî Kız Lisesi ve Tepebağ Mahallesi, Sinema Müzesi, Atatürk Evi, Hilton ve Sheraton Otelleri görülebilir. Hatta daha uzakta, nehir kenarındaki Clocks Kulesi ve Çukurova Üniversitesi binaları da görülmekte. Tüm bunlar bir araya gelince olağanüstü bir manzara ortaya çıkmakta.

Adana’ya gelirken seyahat programınıza Taşköprü’yü mutlaka dâhil edin. Eğer bir tura katılarak gelecekseniz tur programında Taşköprü’nün olup olmadığını kontrol edin.

%d blogcu bunu beğendi: