Efes Antik Kütüphane
Geziler

Antik Efes ‘i Bu Yaz Mutlaka Ziyaret Edin…

Ephesus (Efes)

2018 yılının yaz mevsiminde bir çok yer gezdik, çok değerli tecrübeler edindik. Bunlardan beni en çok etkileyen yerlerin başında tabi ki Antik Efes geliyor. Her

Liman Kenti Antik Efes

Efes’in tarihi günümüzden iki bin yıl öncesine dayanmaktadır. Kentin hayatta olduğu dönemde dünyanın en güçlü ve en büyük şehirlerinden biri olma özelliği vardı. Bir ticaret şehriydi Efes. Bunu da hemen kıyısında bulunduğu Ege Denizi’ne borçluydu. Evet yanlış okumadınız. Efes eskiden bir liman kentiydi. Yıllar geçtikçe küresel bazda yaşanan coğrafi değişiklikler eskiden liman kenti olan Efes’i bulunduğu vadinin ortasında terk edilmiş bir harabe olmaya mahkûm etti.

Liman kenti Efes

Antik Efes gezimiz başlı başına bir efsaneydi. Harabelerin bulunduğu bölgeye kendi aracımızla gittik. Kentin iki girişi vardı. Aracımızı park ettiğimiz nokta aşağıdaki girişiydi. O noktadan başlayarak şehri gezmeyi tercih etseydik yokuş yukarı tırmanıp tepedeki ikinci (Magnesia Girişi) girişe ulaşacaktık. Bu durumda tekrar geziye başladığımız ilk noktaya dönmemiz gerekeceğinden bu seçeneği değerlendirmeyip başka bir yol tercih ettik. Tepedeki noktaya faytonla ulaşıp oradan gezimize başladık.

Efes’te Eski Bir Dost: Bereket Tanrısı

Başlama noktasına ulaştığımızda Efes’e özgü hediyelik eşya satan bir kaç küçük dükkan karşıladı bizi. Ağustos ortasında yaptığımız bu geziden edindiğimiz en önemli tecrübelerden ilki “sakın şapkasız çıkmayın!” oldu.
Bu antik harabelerin kapladığı alan inanın bana azımsanacak bir alan değil. Bu noktada tavsiyemiz bu geziyi ya sabahın erken saatlerinde ya da akşama doğru yapmanız olacak.

Antik Efes

Hediyelik eşya dükkanlarının önünde şapka seçerken benim dikkatimi çeken komik bir heykelcik oldu. Dünyanın bildiği benim de üniversite yıllarından hatırladığım (bir daha da unutamadığım) o heykelciğin imitasyonları aslından oldukça büyük halleri ile karşımdaydı. Bereket Tanrısı‘ndan bahsediyorum. Neden o dükkanlarda o kadar çok sayıda bulunduklarını da daha sonra anlamıştım.

Antik Efes’in girişinde bir kaç resmi kokartlı turist rehberi yanımıza gelip bize rehber isteyip istemeyeceğimizi sordular. Bu noktada çok faydasını göreceğiniz ikinci can alıcı tavsiyemi vereceğim. Kesinlikle Efes’i bir rehber eşliğinde gezin. Ben, özellikle fiyatı duyduğumda bir rehberden yardım almayı istememiştim. Ne olacak? Üç- beş harabe, bir kaç heykel… Zaten yanlarında mutlaka bilgi panoları da vardır diye düşünmüştüm. Evet, var. Fakat önce harabeye boş boş bakıp sonra tabelanın önüne gidip bilgileri okumak öğlen sıcağının altında bana sonrasında hiç de mantıklı gelmedi. Giriş noktasında bekleyen rehberlerin yanına dönüp bir tanesine kısık sesle “bana yardımcı olabilir misiniz?” diye sorduğumda gayet nazik bir tonda “hay hay efendim” cevabını almak gezinin sonunda 150 TL vereceğim düşüncesini tabii ki silemedi ve bu nedenle çok da hoşuma gittiğini söyleyemeyeceğim.

Başlangıçtaki Sürpriz

Başlamadan önce bir ağacın gölgesinde ön bilgilendirmede bulundu. Sağınıza bakın dedi. Sağımızda kırmızı topraktan yapılma yan yana dizilmiş bir kaç su kanalı duruyordu. Antik şehrin ortasına resmen boru döşemişiz diye düşünürken rehberimizden “bunların en yenisi 2000 yıldan daha eski diye” bir cümle duyunca bir tarih âşığı olarak kendime geldim, canlandım.

Efes Mermerli Yol

Ve Efes gezisi başladı. Rehberimiz öyle şeyler anlatıyordu ki etrafımızda kalabalık bir kitle oluşmaya başlamıştı. Yanımızdan geçen insanlar durup onu dinliyorlardı. Rehber kalabalık bir gruba tiyatral bir üslupla bilgiler sunuyordu. Büyük gruplar halinde gezen insanlar ise bu sunumdan büyük bir keyifle faydalanıyorlardı ve hiç tanımadığım bu grubun dinleti ziyafetinin ücretini de ben ödeyecektim. Hoşnut değildim ancak rehberimiz duruma el koydu. Kendisini dinleyenlere teşekkür ederek ücretini benim ödeyeceğimi söyleyip eğer ödemeye ortak olurlar ise bu anlatıma devam edeceğini belirtti. İki saniye sonra rehberimizle baş başa kaldık.

Mozaikli yol, siyasal, zengin üst sınav ile fakir alt sınıfın şehre dağılımı, taraçalı villalar, muhteşem hikayesiyle “tuvalet” ve şu anda aklıma gelmeyen daha bir çok enfes konuyu dinleyip öğrendikten sonra dünyaca ünlü Efes Kütüphanesi’nin önüne gelmiştik.

Efes’in Kurnaz Politikacıları

Antik Efes Antik Kütüphane

Bu kütüphanenin ellili yıllarda aslına uygun bir şekilde restore edildiğini ve Antik Efes’in en iyi restorasyon çalışması olduğunu öğrendik. Bütün güzelliği ve heybetiyle iki bin yıldan daha eski bir kütüphane karşımızda ihtişamını sergiliyordu. Kütüphanenin tam karşısında ise bir aşk evi (genelev) vardı ve kütüphane ile bir tünel vasıtasıyla birbirlerine bağlıydılar. Genelevi ziyaret eden politikacılar ziyaretlerinin sonunda oradan çıkarken görülmelerinin hoş bir durum olmayacağını bildiklerinden bu tüneli kullanarak kütüphaneye ulaşıyorlarmış. Bu sayede genelev müdavimi bir seks düşkünü gibi görünüp itibarlarının zedelenmesinden kendilerini korumuş oluyorlarmış. Çok kurnazca değil mi?

Antik Efes’te Hazine Değerindeki Ayrıntı

Tapınak ve Aşk evi

Aşk evi ise döneminin ziyaretçileri için ne kadar değerliydi bilmiyorum ama bizim çağımızda özellikle tarihe aşık insanlar için bir hazine konumunda diyebilirim. Çünkü yazımın başlarında da belirttiğim Bereket Tanrısı heykelciğinin aslının bulunduğu yer işte tam da burasıymış. Heykelcik diyorum çünkü boyutları bilinenin aksine çok küçük ve şimdilerde Efes harabelerinin çok yakınında bir müze de sergileniyor. Boyutu küçük ama işlevi büyük dedikleri cinsten bir heykelcik.

Victoria
Victoria

Sadece Bereket Tanrısı değil Antik Efes’in bize miras bıraktıkları. 50 bin kişilik kapasitesiyle döneminin en büyük antik tiyatrosu da yine bu kentte ve dimdik ayakta. Dahası var Nike adı ile bildiğimiz spor malzemeleri üreten dünyaca ünlü markanın Logosu da yine bu kentteki bir heykelden esinlenerek yapılmış. Heykeldeki karakter Yunan Mitolojisinde bir tanrıça olan Victoria’dır. Victoria İngilizcedeki Victory kelimesinin kökenini oluşturmaktadır. Türkçede zafer anlamına gelmektedir. Spor malzemeleri üreten ve satan bir firmanın da motivasyon kaynağı olarak böyle bir logoyu taşıması hem akla çok uygun hem de ticari açıdan çok yerinde bir karar olmuş.

Işığın Kaynağı Bilginin Kadri

Gezinin sonunda rehberimizle vedalaşırken şu cümleyi söylediğimi hatırlıyorum. “150 TL dediğinizde bu ücreti hak edecek ne anlatacak bize diye sormuştum kendi kendime ama şu anda tüm samimiyetimle şunu söyleyebilirim ki sizin anlattıklarınız sayesinde Efes benim ve ailemin kalbinde artık eşsiz bir yerde.” O gün Antik Efes hakkında duyduğum en ufak bilgi gözümün önüne Antik Efes’in o heybetli kütüphanesini getirdi. O kütüphane Efes’te Antik tiyatrodan sonra gördüğüm en büyük yapıydı. O kadar özenilerek yapılmış olmasının nedenini tabii ki karşısında aşk evi olmasına bağlamıyorum. Bilginin ışığının aydınlatamayacağı karanlık yoktur. Bilmek çok değerlidir ve ona ulaşmak için yaptığınız fedakarlığı karşılıksız bırakmaz. Belki de biraz da bu yüzden restorasyonu yapılmış onca eserin içinde en çok özenilerek restore edilen de oydu. Ve yine belki de bu yüzdendi üstü tamamen toprakla kapanıp yüzlerce yıl sonra gün ışığına çıkarıldığında en hayranlık veren eser oluşu. Kim bilir? Gidip bir de siz görün derim. Bakalım siz neler düşüneceksiniz.

Antik tiyatro
%d blogcu bunu beğendi: